فصل نهم ـ در وثیقه

ماده۱۰۴ـ هرگاه مورد وثیقه مال منقول باشد بستانكار مي‌تواند بلافاصله بعد از ابلاغ اجرائیه درخواست بازداشت آن را بكند.
ماده۱۰۵ـ هرگاه مالی وثیقه برای دین یا ضمانت قرار داده شود و عنوان رهن و معاملات با حق استرداد را نداشته باشد نیز كلیه مقررات اجرائی اسناد رهنی و معاملات با حق استرداد درباره آن مجری خواهدبود.
ماده۱۰۶ـ هرگاه منافع مورد وثیقه به وثیقه‌گیرنده به اجاره واگذار شده باشد اجرائیه‌ای كه برای وصول اجرت‌المسمی صادر مي‌گردد مانند اجرائیه اسناد ذمه‌ای است و متعهدله مي‌تواند درخواست بازداشت سایر اموال متعهد را بكند.
ماده۱۰۷ـ در مواردی كه وثیقه‌دهنده غیر از مدیون اصلی است ابلاغ اجرائیه و سایر عملیات اجرائی باید به طرفیت مالك وثیقه و مدیون جریان یابد.
ماده۱۰۸ـ در معاملات رهنی و یا با حق استرداد و وثایق حُسن انجام خدمات معامله‌كننده مي‌تواند با قید حق بستانكار مقدم و ذكر تاریخ انقضای سند مقدم مورد معامله را برای وام‌های دیگر وثیقه یا تامین دهد در صورت فك معامله مقدم، تمام مال مورد معامله در وثیقه بستانكاران بعدی به ترتیب تقدم قرار مي‌گیرد، معاملات بعدی باید در همان دفترخانه تنظیم‌كننده سند مقدم واقع شود، سر دفتر مكلف است وقوع معامله موخر را با ذكر مشخصات كامل بستانكار معامله مازاد در ملاحظات ثبت سند مقدم نیز قید كند، دارنده حق استرداد اعم از بدهكار اصلی یا منتقل‌الیه مي‌تواند با قید حق بستانكار یا بستانكاران و ذكر تاریخ انقضاء مدت حق استرداد خود را واگذار كند در این صورت اجرائیه و عملیات اجرائی باید علیه آخرین منتقل‌الیه صادر و تعقیب گردد مگر اینكه مرتهن از رهن رجوع كند یا از مندرجات سند رهنی و یا سند رسمی دیگر، دفترخانه احراز كند كه مقرر بین طرفین این بوده كه مرتهن برای وصول طلب خود اجرائیه علیه راهن صادر كند نه منتقل‌الیه، مثل اینكه در سند رهنی شرط شود كه راهن حق صلح حقوق و یا واگذاری حق استرداد را ندارد كه در این قبیل موارد واگذاری حق استرداد به غیر نسبت به مرتهن موثر نبوده و اجرائیه علیه بدهكار اصلی و در صورت فوت علیه قائم‌مقام او صادر و تعقیب خواهد شد.
تبصره ـ تنظیم هر نوع سند بین بدهكار و یك و یا چند نفر از بستانكاران كه موجب شود مدت سند تمدید گردد و یا مبلغ موضوع سند افزایش یابد بدون موافقت بقیه بستانكاران بعدی ممنوع بوده و قابل ترتیب اثر نمي‌باشد.
ماده۱۰۹ـ بستانكار معامله موخر مي‌تواند پس از انقضای مدت سند مقدم كلیه بدهی موضوع سند مقدم را قبل از صدور اجرائیه سند مذكور پرداخت یا ایداع نماید نحوه پرداخت یا سپردن وجه و صدور گواهی و انعكاس مراتب در پرونده ثبتی ملك به شرح مندرج در ماده ۱۴۶ این آئین‌نامه مي‌باشد و دفتر تنظیم‌كننده سند، وثیقه بودن مال را در ازاء طلب بستانكار بابت معامله موخر و وجوه پرداختی بابت طلب بستانكار مقدم در دفتر قید مي‌نماید در این صورت صدور اجرائیه به ماخذ هر دو طلب و متفرعات آن خواهد بود.
ماده۱۱۰ـ بستانكار معامله موخر مي‌تواند قبل از فروش مال از طریق مزایده یا تنظیم سند انتقال ملك به بستانكار مقدم كلیه بدهی موضوع سند مقدم را پرداخت و یا ایداع نموده و تقاضای استیفای حقوق خود را از اداره ثبت بنماید. در این مورد عملیات اجرایی نسبت به هر دو سند تواماً انجام مي‌گیرد و در صورتی كه مدت سند بستانكار موخر، حال نشده باشد پس از حال شدن موعد، عملیات اجرائی به ترتیب مذكور در ماده ۱۴۶ انجام خواهد شد.
ماده۱۱۱ـ بعد از ابلاغ كلیه اجرائیه‌های صادره و اعاده آن، ممیز یا كارشناس اجراء مكلف است با رسیدگی لازم اگر نقصی در ابلاغ اجرائیه وجود نداشته باشد‌، صحت آن را روی نسخه ابلاغ شده گواهی و به تایید رئیس یا معاون یا مسئول اجرا برساند.
ماده۱۱۲ـ مرتهن مي‌تواند مادام كه دین بر ذمه راهن باقی است از رهینه اعراض كند هرگاه اعراض قبل از صدور اجرائیه باشد باید مرتهن در دفتر اسناد رسمی مربوطه حاضر شود و با ذكر توضیح در ملاحظات ثبت سند مراتب قید و به امضاء او برسد، در این صورت با توضیح موضوع اعراض اجرائیه صادر خواهد شد. اگر پس از صدور اجرائیه رهنی اعراض به عمل آید باید مراتب كتباً به اجراء اعلام و رئیس اجراء پس از احراز صحت انتساب تقاضانامه مذكور موضوع را به متعهد ابلاغ كرده و برابر مقررات اسناد ذمه‌ای عمل بنماید.
تبصره ـ با تنظیم صورتمجلس مزایده حق اعراض از رهن از مرتهن ساقط مي‌گردد.
ماده۱۱۳ـ هرگاه اعراض از رهن در حین عملیات اجرائی باشد، اجراء مكلف است مراتب را به دفتر تنظیم‌كننده سند اعلام كند. در این مورد و نیز در موردی كه اعراض در دفترخانه اسناد رسمی به عمل مي‌آید دفتر اسناد رسمی اطلاعنامه فسخ مربوطه را به‌اداره ثبت ارسال خواهد داشت، اگر موعد سند منقضی نشده باشد به مجرد اعراض مورد رهن آزاد و حق عینی بستانكار به حق ذمی تبدیل مي‌گردد و مطالبه وجه و صدور اجرائیه برای وصول آن موكول به انقضاء مدت مذكور در سند معامله خواهد بود. در مورد وراث مدیون و نیز وقتی كه راهن متعدد بوده و فك رهن و فسخ موكول به اداء تمام دین شده باشد اعراض از رهن باید نسبت به تمام مرهونه باشد و اعراض از رهن نسبت به سهم یك یا چند نفر از بدهكاران وقتی پذیرفته مي‌شود كه حق مطالبه دین بدهكارانی كه از رهینه آنها اعراض گردیده از سایر بدهكاران اسقاط شده باشد و هرگاه مازاد مرهونه به نفع غیر بازداشت شده باشد در صورت اعراض از رهن بازداشت مازاد به بازداشت اصل تبدیل مي‌گردد.
ماده۱۱۴ـ در صورتی كه مازاد مال مورد وثیقه از طریق اجرای ثبت یا مراجع صالح قانونی دیگر بازداشت شود به مجرد وصول دستور بازداشت باید مراتب در دفتر بازداشتی ثبت شود و بازداشت به مجرد ابلاغ به مدیون یا ثبت مفاد آن در دفتر بازداشتی تحقق خواهد یافت و هرگاه معامله‌ای كه مازاد آن بازداشت شده فسخ شود خود به خود بازداشت مازاد به اصل تبدیل خواهدشد، در هرحال مفاد بازداشت باید بلافاصله به دفتر تنظیم‌كننده سند ابلاغ و دفتر مزبور مكلف است مفاد آن را در ملاحظات ثبت معامله قید كرده و اگر سند معامله به صدور اجرائیه منتهی شده باشد مراتب را به اجراء مربوط اعلام دارد.
ماده۱۱۵ـ هرگاه مقداری از وثیقه قبل یا بعد از صدور اجرائیه تلف شده باشد و بستانكار از مورد وثیقه عدول نكند سند وثیقه به نسبت قیمت جزئی كه طبق ارزیابی باقي‌مانده به اعتبار خود باقی است و نسبت به مابقی طبق اسناد ذمه عمل خواهد شد.
ماده۱۱۶ـ در مواردی كه موضوع وثیقه قبل از ختم عملیات اجرائی به حكم قوانین خاص به تملك ثالث درمي‌آید و یا به علت عدم تكافوی مورد وثیقه متعهدله به كل طلب خود نمي‌رسد متعهدله مي‌تواند برای وصول مانده طلب طبق مقررات اجرائی راجع به اسناد ذمه از طریق اداره ثبت اقدام كند.
ماده۱۱۷ـ هرگاه مورد وثیقه واقعاً یا حكماً تلف شود، سند تابع مقررات اسناد ذمه‌ای خواهد بود.
ماده۱۱۸ـ تشخیص غیرقابل تجزیه‌بودن مال (منقول و غیرمنقول) مورد معامله یا مورد بازداشت به عهده اجراء است.
ماده۱۱۹ـ انتقال قهری حق استرداد به وراث بدهكار، موجب تجزیه مورد معامله نخواهد بود. هرگاه قبل از صدور اجرائیه یا قبل از خاتمه عملیات اجرائی كلیه بدهی و خسارت قانونی و حق‌الاجرا در صورت صدور اجرائیه از ناحیه احد از وراث مدیون در صندوق ثبت یا مرجع دیگری كه اداره ثبت تعیین نماید، تودیع شود، مال مورد معامله در وثیقه وارث مزبور قرار مي‌گیرد. در این مورد هرگاه هر یك از وراث به نسبت سهم‌الارث بدهی خود را به وارث مزبور بپردازد، به همان نسبت از مورد وثیقه به نفع او آزاد خواهد شد.
ماده۱۲۰ـ هرگاه بعد از ابلاغ اجرائیه به مدیون وقوع فوت بدهكار مستند به مدرك رسمی اعلام شود اجرا ضمن عملیات اجرائی اطلاعیه‌ای حاوی صدور اجرائیه و اینكه عملیات اجرایی در چه مرحله‌ای است به محل اقامت مدیون متوفی الصاق مي‌كند چنانچه ابلاغ اجرائیه به مدیون از طریق درج در روزنامه به عمل آمده باشد اطلاعیه موصوف یك نوبت در روزنامه كثیرالانتشار محل یا نزدیك به محل، آگهی مي‌شود. در این صورت تنظیم صورتمجلس مزایده و یا تنظیم سند انتقال و همچنین ثبت ملك در دفتر املاك به نام خریدار یا بستانكار محتاج به ارائه گواهی حصر وراثت نخواهد بود در مورد فوق هرگاه مال در مزایده به فروش برسد پرداخت مازاد به وراث موكول به ارائه گواهی حصر وراثت و گواهی دارائی است.
تبصره ـ در صورت فوت مدیون در خلال عملیات اجرائی ادامه عملیات موكول به معرفی ورثه از طرف متعهدله خواهد بود.