قسمت چهارم – دروصايا و ارث
باب اول – در وصايا
فصل اول – دركليات
ماده ۸۲۵ – وصيب بر دو قسم است – تملكيي و عهدي .
ماده ۸۲۶ – وصيت تمليكي عبارت است از اينكه كسي عين يا منفعتي را از مال خود براي زمان بعد از فوتش به ديگري مجانا تمليك كند.
وصيت عهدي عبارت است از اينكه شخصي يك يا چند نفر را براي انجام امر يا اموري يا تصرفات ديگري مامور مي نمايد.
وصيت كننده موصي ،كسي كه وصيت تمليكي به نفع او شده است موصي له ، موردوصيت موصي به و كسي كه بموجب وصيت عهدي ولي برمورد ثلث يا بر صغير قرارداده مي شود وصي ناميده مي شود.
ماده ۸۲۷ – تمليك به موجب وصيت محقق نمي شود مگر با قبول موصي له پس از فوت موصي .
ماده ۸۲۸ – هر گاه موصي له غير محصور باشد مثل اينكه وصيت براي فقرا يا امور عام المنفعه شود قبول شرط نيست .
ماده ۸۲۹ – قبول موصي له قبل از فوت موصي موثرنيست و موصي مي تواند از وصيت خود رجوع كند حتي در صورتي كه موصي له موصي به را قبض كرده باشد.
ماده ۸۳۰ – نسبت به موصي له رد يا قبول وصيت بعد از فوت موصي معتبر است بنابر اين اگر موصي له قبل از فوت موصي وصيت را رد كرده باشد بعد ازفوت مي تواند آن را قبول كند و اگر بعد از فوت آن را قبول و موصي به را قبض كرد ديگر نمي تواند آن را رد كند ليكن اگر قبل از فوت قبول كرده باشد بعد از فوت قبول ثانوي لازم نيست .
ماده ۸۳۱ – اگر موصي له صغير يا مجنون باشد رد يا قبول وصيت با ولي خواهد بود.
ماده ۸۳۲ – موصي له مي تواند وصيت را نسبت به قسمتي از موصي به قبول كند در اين صورت وصيت نسبت به قسمتي كه قبول شده صحيح و نسبت به قسمت ديگر باطل مي شود.
ماده ۸۳۳ – ورثه موصي نمي تواند در موصي به تصرف كند مادام كه موصي له رد يا قبول خود را به آنها اعلام نكرده است .
اگر تاخير اين اعلام موجب تضرر ورثه باشد حاكم موصي له را مجبورمي كند كه تصميم خود را معين نمايد.
ماده ۸۳۴ – در وصيت عهدي قبول شرط نيست ليكن وصي مي تواند مادام كه موصي زنده است وصايت را رد كند و اگر قبل ازفوت موصي رد نكرد بعد از آن حق رد ندارد اگر چه جاهل بر وصايت بوده باشد.

فصل دوم – در موصي
ماده ۸۳۵ – موصي بايدنسبت به مورد وصيت جائزالتصرف باشد.
ماده ۸۳۶ – هر گاه كسي به قصد خودكشي خود را مجروح يا مسموم كند يا اعمال ازاين قبيل كه موجب هلاكت است مرتكب گردد و پس از آن وصيت نمايد آن وصيت درصورت هلاكت باطل است و هر گاه اتفاقا منتهي به فوت نشد وصيت نافذ خواهد بود.
ماده ۸۳۷ – اگر كسي بموجب وصيت يك يا چند نفر از ورثه خود را از ارث محروم كند وصيت مزبور نافذ نيست .
ماده ۸۳۸ – موصي مي تواند از وصيت خود رجوع كند.
ماده ۸۳۹ – اگر موصي ثانيا وصيتي برخلاف وصيت اول نمايد وصيت دوم صحيح است .

فصل سوم – در موصي به
ماده ۸۴۰ – وصيت به مصرف مال در امر غير مشروع باطل است .
ماده ۸۴۱ – موصي به بايد ملك موصي باشدو وصيت به مال غير ولو با اجازه مالك باطل است .
ماده ۸۴۲ – ممكن است مالي را كه هنوز موجود نشده است وصيت نمود.
ماده ۸۴۳ – وصيت به زياده بر ثلث تركه نافذ نيست مگر به اجازه وراث و اگر بعض از ورثه اجازه كند فقط نسبت به سهم او نافذ است .
ماده ۸۴۴ – هرگاه موصي به مال معيني باشدآن مال تقويم مي شوداگرقيمت آن بيش ازثلث تركه باشدمازادمال ورثه است مگراينكه اجازه ازثلث كند.
ماده ۸۴۵ – ميزان ثلث به اعتباردارائي موصي درحين وفات معين مي شود نه به اعتباردارائي از درحين وصيت .
ماده ۸۴۶ – هرگاه موصي به منافع ملكي باشد دائما يا در مدت معين بطريق ذيل ازثلث اخراج مي شود :
بدوا عين ملك با منافع آن تقويم مي شود سپس ملك مزبور با ملاحظه مسلوب المنفعه بودن درمدت وصيت تقويم شده تفاوت بين دو قيمت از ثلث حساب مي شود.
اگر موصي به منافع دائمي ملك بوده و بدين جهت عين ملك قيمتي نداشته باشد قيمت ملك با ملاحظه منافع از ثلث محسوب مي شود.
ماده ۸۴۷ – اگر موصي به كلي باشد تعيين فرد با ورثه است مگر اينكه در وصيت طور ديگر مقرر شده باشد.
ماده ۸۴۸ – اگر موصي به جزء مشاع تركه باشد مثل ربع يا ثلث موصي له با ورثه در همان مقدار از تركه مشاعا شريك خواهدبود.
ماده ۸۴۹ – اگر موصي زياده بر ثلث به ترتيب معيني وصيت به اموري كرده باشدورثه زياده برثلث را اجازه نكنندبه همان ترتيبي كه وصيت كرده است از تركه خارج مي شود تا ميزان ثلث و زايد بر ثلث باطل خواهدشد و اگر وصيت به تمام يك دفعه باشد زياده از همه كسرمي شود.

فصل چهارم – درموصي له
ماده ۸۵۰ – موصي له بايد موجود باشد و بتواند مالك چيزي بشود كه براي او وصيت شده است .
ماده ۸۵۱ – وصيت براي حمل صحيح است ليكن تملك او منوط است براينكه زنده متولدشود.
ماده ۸۵۲ – اگر حمل در نتيجه جرمي سقط شود موصي به ، به ورثه او مي رسد مگر اينكه موصي طور ديگري مقررداشته باشد.

فصل پنجم – دروصي
ماده ۸۵۴ – موصي مي توانديك ياچندنفروصي معين نمايد،درصورت تعداد اوصياء بايد مجتمعا عمل به وصيت كنندمگر در صورت تصريح به استقلال هر يك .
ماده ۸۵۵ – موصي مي تواند چند نفر را بنحو ترتيب وصي معين كند به اين طريق كه اگر اولي فوت كرد دومي وصي باشد و اگر دومي فوت كرد سومي باشد و هكذا.
ماده ۸۵۶ – صغير را مي توان به اتفاق يك نفر كبير وصي قرارداد دراين صورت اجراء وصايا با كبير خواهد بود تا موقع بلوغ و رشد صغير.
ماده ۸۵۷ – موصي مي تواند يك نفر را براي نظارت درعمليات وصي معين نمايد.
حدود اختيارات ناظر به طريقي خواهد بود كه موصي مقررداشته است يا ازقرائن معلوم شود.
ماده ۸۵۸ – وصي نسبت به اموالي كه برحسب وصيت در يد او مي باشد حكم امين را دارد و ضامن نمي شود مگر در صورت تعدي يا تفريط .
ماده ۸۵۹ – وصي بايد بر طبق وصاياي موصي رفتاركند والا ضامن و منعزل است .
ماده ۸۶۰ – غير از جد پدر و جد پدري كس ديگر حق ندارد بر صغير وصي معين كند